Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng) vừa đề xuất dự án xử lý 18 vị trí giao cắt có mật độ giao thông lớn trên 3 tuyến đường sắt Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh, Yên Viên - Lào Cai và Hà Nội - Đồng Đăng, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 8.375 tỷ đồng, tương đương 320 triệu USD.

Cụ thể, Dự án Xây dựng các nút giao khác mức giữa đường bộ và đường sắt, sử dụng vốn vay Ngân hàng Thế giới (World Bank) dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030, với kế hoạch bố trí vốn trong 5 năm kể từ khi hiệp định tài trợ có hiệu lực.

Về cơ cấu nguồn vốn đầu tư dự án, vốn vay Ngân hàng Thế giới khoảng 4.836 tỷ đồng, sử dụng cho xây dựng, thiết bị, tư vấn giám sát và dự phòng. Phần vốn đối ứng trong nước khoảng 3.539 tỷ đồng, chi cho giải phóng mặt bằng, quản lý dự án và tư vấn.

Theo đề xuất của Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng), phương án được tư vấn là xây dựng cầu vượt hoặc hầm chui, tạo nút giao khác mức để xóa bỏ các giao cắt đồng mức hiện hữu. Phương án này được đánh giá nâng cao an toàn chạy tàu, giảm chi phí vận hành đường ngang, hạn chế ùn tắc giao thông đường bộ khi tàu đi qua và giảm nguy cơ tai nạn.

Theo thống kê của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, đến ngày 31/12/2025, toàn mạng lưới đường sắt đã xóa bỏ, rào kín 1.593 lối đi tự mở trên tổng số 4.024 lối đi, đạt khoảng 39,6%. Hiện còn 2.431 lối đi tự mở chưa được xử lý, chiếm khoảng 61% tổng số điểm giao cắt đồng mức giữa đường bộ và đường sắt, đây là những vị trí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông cao.

Từ đầu năm đến nay, liên tục xảy ra các vụ tai nạn giao thông đường sắt; trong đó, 50% số vụ tai nạn xảy ra tại các điểm giao cắt đường bộ - đường sắt; trong đó, tại lối đi tự mở chiếm tới 42%, tại các đường ngang hợp pháp chiếm 10%. Nguyên nhân chủ yếu được xác định do người tham gia giao thông thiếu chú ý quan sát, không tuân thủ tín hiệu, biển báo khi qua đường sắt.

Cũng từ ngày 15/5 tới đây, Nghị định số 81/2026/NĐ-CP ngày 19/3/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt chính thức có hiệu lực, với nhiều điểm mới hướng đến xử lý, ngăn chặn các hành vi vi phạm uy hiếp trực tiếp đến an toàn đường sắt. Từ đó, Nghị định góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đường sắt, cũng như tạo cơ sở pháp lý cho việc xử phạt vi phạm hành chính được thực thi hiệu quả, bảo đảm tính răn đe của pháp luật.