Các trợ lý của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 9/1 đã có cuộc gặp tại Nhà Trắng với đại diện của Đan Mạch và Greenland, trong bối cảnh Washington liên tục đưa ra những phát biểu gây tranh cãi về khả năng đưa vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch ở Bắc Cực này thuộc quyền kiểm soát của Mỹ.

Theo một quan chức Chính phủ Đan Mạch, Đại sứ Đan Mạch tại Mỹ Jesper Moller Sorensen và ông Jacob Isbosethsen, Trưởng đại diện của Greenland tại Washington, đã gặp các quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ (NSC).

Cuộc gặp nhằm làm rõ lập trường và các phát biểu của phía Mỹ liên quan đến Greenland trong thời gian gần đây. Nhà Trắng chưa xác nhận cuộc tiếp xúc này.

Trước đó, Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã “tích cực thảo luận” với các trợ lý về khả năng mua lại Greenland, đồng thời khẳng định ưu tiên giải pháp ngoại giao, nhưng không loại trừ hành động quân sự.

Greenland đã nhiều lần tuyên bố không muốn trở thành một phần của Mỹ. Lãnh đạo các cường quốc châu Âu cùng Canada trong tuần này cũng công khai ủng hộ Greenland, nhấn mạnh rằng tương lai của hòn đảo thuộc về người dân nơi đây.

Các nhà quan sát cảnh báo kịch bản Mỹ dùng vũ lực để chiếm Greenland từ đồng minh lâu năm Đan Mạch sẽ gây chấn động Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và làm trầm trọng thêm rạn nứt giữa chính quyền Tổng thống Trump và các lãnh đạo châu Âu.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Phần Lan Elina Valtonen bày tỏ quan ngại những phát biểu của Tổng thống Trump và các thành viên chính quyền Mỹ liên quan đến Greenland, đồng thời tái khẳng định sự ủng hộ của Phần Lan đối với Đan Mạch và quyền tự quyết của Greenland.

Phát biểu tại cuộc họp báo sau phiên họp bất thường của Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Phần Lan, bà Valtonen cho biết Copenhagen đánh giá các thông điệp từ phía Mỹ là “nghiêm túc” và Helsinki dựa trên đánh giá đó để định hướng phản ứng. Bà nhấn mạnh dù Phần Lan và các nước Bắc Âu sẵn sàng hợp tác với các đồng minh NATO nhằm tăng cường an ninh Bắc Cực, điều này “không thể được thực hiện bằng cách đe dọa các đồng minh”.

Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Phần Lan Johannes Koskinen gọi việc đe dọa sử dụng vũ lực trong NATO nhằm chiếm lãnh thổ của một quốc gia thành viên khác là “chưa từng có tiền lệ”, đồng thời cho rằng những phát biểu như vậy đi ngược lại Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế.

Ngoại trưởng Valtonen cũng lưu ý rằng chiến lược an ninh Mỹ công bố hồi tháng 12 cho thấy xu hướng rời xa trật tự đa phương dựa trên luật lệ, chuyển sang cách tiếp cận “vùng ảnh hưởng” - không phù hợp với quan điểm an ninh của Phần Lan. Bên cạnh đó, bà cho rằng việc Mỹ rút khỏi 66 tổ chức và thỏa thuận quốc tế là “một thông tin gây chấn động”, trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế đang có nhiều biến động phức tạp.

Trong khi đó, tại Đức, Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đã chỉ trích mạnh mẽ chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Tổng thống Trump, cảnh báo rằng các hành động đơn phương có thể phá vỡ trật tự thế giới. Ông Steinmeier cũng nhắc đến các cuộc xung đột gần đây ở Venezuela và Ukraine, để minh họa những rủi ro đối với trật tự quốc tế.

Một cuộc khảo sát gần đây cho thấy 76% người Đức không còn tin rằng Mỹ là một đối tác đáng tin cậy, trong khi chỉ 15% tỏ ra tin tưởng vào Washington, mức thấp nhất từ trước đến nay. Khoảng 75% người Đức vẫn đặt niềm tin vào các đồng minh châu Âu như Pháp và Anh, và 69% lo ngại về an ninh tại châu Âu, tương ứng với quan ngại rằng NATO không thể dựa hoàn toàn vào sự bảo vệ của Mỹ - thành viên mạnh nhất của liên minh./.