Hoạt động sáp nhập và mua lại (M&A) liên quan đến các nhà đầu tư Nhật Bản đã tăng lên mức kỷ lục mới trong nửa đầu năm nay, khi một số tập đoàn lớn nhất của nước này tái cơ cấu và thực hiện các bước đi để mở rộng toàn cầu.

Tổng giá trị các thương vụ của Nhật Bản, bao gồm cả giao dịch trong nước và quốc tế, đã tăng hơn gấp ba lần so với cùng kỳ năm trước, lên 214,8 tỷ USD – mức cao nhất cho nửa năm kể từ khi dữ liệu bắt đầu được thống kê vào năm 1980.

Theo Sở Giao dịch chứng khoán London (LSEG), tổng giá trị M&A toàn cầu trong cùng kỳ đã tăng khoảng 30%, đạt 1.980 tỷ USD. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không tính Nhật Bản) ghi nhận mức tăng khoảng 90%, lên 377,5 tỷ USD. Hoạt động thâu tóm của các công ty Mỹ tăng 9%, trong khi châu Âu chỉ tăng 1%.

Tỷ trọng của các nhà đầu tư Nhật Bản trong tổng giá trị toàn cầu đã vượt 10% lần đầu tiên kể từ thời kỳ bong bóng nửa cuối những năm 1990 - thời kỳ chứng kiến các thương vụ quốc tế khổng lồ của những công ty điện tử Nhật Bản, chẳng hạn như tiền thân của Panasonic Holdings mua hãng phim MCA của Mỹ.

Trong nửa đầu năm nay, các tập đoàn lâu đời của Nhật Bản đã thực hiện những bước tái cấu trúc để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Toyota Motor đang dẫn đầu thương vụ mua lại để rút niêm yết công ty thành viên Toyota Industries với giá trị khoảng 4.700 tỷ yen (32,1 tỷ USD). NTT cũng thực hiện thương vụ biến công ty con niêm yết NTT Data Group thành công ty con sở hữu 100% với giá trị hơn 2.000 tỷ yen.

Số lượng công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Nhật Bản đã tăng đều đặn trong nhiều thập kỷ, do ít có doanh nghiệp cũ rút lui để nhường chỗ cho các công ty mới. Các tập đoàn lớn thường đưa công ty con lên sàn và sử dụng việc nắm giữ chéo cổ phần trong tập đoàn để duy trì quan hệ kinh doanh. Tuy nhiên, các nhà đầu tư chủ động đã gây áp lực buộc họ thay đổi các tập quán này và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.

Ông Akihiko Ogino, Chủ tịch Tập đoàn Chứng khoán Daiwa (đơn vị tham gia thương vụ NTT Data) cho biết: “Số lượng công ty niêm yết ở Mỹ và châu Âu đã giảm khoảng 40% so với đỉnh cao. Tại Nhật Bản, có lẽ cũng sẽ có thêm nhiều giao dịch nhằm nâng cao giá trị doanh nghiệp, chẳng hạn như các thương vụ mua lại cổ phần từ ban lãnh đạo (MBO)”.

Trong khi đó, giá trị các thương vụ thâu tóm xuyên biên giới của các nhà đầu tư Nhật Bản trong nửa đầu năm đã tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ, đạt 80,2 tỷ USD – mức cao nhất trong bảy năm qua. Những thương vụ này bao gồm việc SoftBank Group thông báo mua lại công ty thiết kế bán dẫn Ampere Computing của Mỹ với giá 6,5 tỷ USD. SoftBank cũng dự kiến đầu tư vào OpenAI.

Ông Benoit d'Angelin, người đứng đầu công ty tư vấn M&A độc lập d'Angelin & Co. có trụ sở tại London cho biết, ông chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ số lượng yêu cầu tư vấn từ các công ty Nhật Bản trong vài tháng gần đây - mức độ chưa từng thấy trong 20 năm qua.

Các doanh nghiệp Nhật Bản cũng đang đẩy mạnh việc tách ra và bán các mảng kinh doanh hoặc công ty con không cốt lõi, chẳng hạn như thương vụ Japan Tobacco bán mảng dược phẩm của mình cho Shionogi với giá 160 tỷ yen. Trong nửa đầu năm nay có khoảng 270 thương vụ kiểu này - mức kỷ lục và tăng khoảng 30% so với năm ngoái, theo dữ liệu của Recof Data.

Lượng tiền mặt tích lũy của các tập đoàn lớn Nhật Bản hiện ở mức cao thứ ba kể từ năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2008, tạo thành “kho vũ khí” M&A dồi dào. Các ngân hàng Nhật Bản cũng cung cấp nguồn tài chính, với ba ngân hàng lớn nhất cùng cung cấp khoảng 2.800 tỷ yen cho thương vụ mua lại Toyota Industries.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump trước đó được kỳ vọng sẽ thúc đẩy hoạt động M&A bằng cách nới lỏng rà soát chống độc quyền. Tuy nhiên, theo lời một lãnh đạo ngân hàng đầu tư Mỹ, sau khi kinh tế Mỹ suy giảm lần đầu tiên trong ba năm vào quý I, cộng thêm việc ông Trump công bố áp thuế đối ứng vào đầu tháng Tư, nhiều thương vụ liên quan đến Mỹ đã bị hoãn lại.