Công nhân làm việc tại nhà máy lọc dầu ở tỉnh Wasit, Iraq. Ảnh: THX/TTXVN

Tâm điểm của làn sóng này là thỏa thuận giữa Chevron và Công ty Dầu mỏ Basrah (Iraq) nhằm phát triển mỏ dầu khổng lồ West Qurna 2, thay thế vai trò trước đây của tập đoàn Lukoil của Nga. 

Chevron đã ký thỏa thuận khung với Công ty Dầu mỏ Basrah, cho phép hai bên trao đổi dữ liệu kỹ thuật và tiến hành giai đoạn đàm phán về hợp đồng phát triển mỏ West Qurna 2. Lễ ký thỏa thuận diễn ra tại Phủ Tổng thống ở Baghdad dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Iraq Mohammed Shia Al Sudani và các quan chức cấp cao của Mỹ, thể hiện sự ủng hộ chính trị rõ ràng đối với việc chuyển giao một trong những tài sản dầu mỏ chiến lược nhất của Iraq sang doanh nghiệp Mỹ.

Thỏa thuận vẫn cần được sự phê chuẩn của Hội đồng Bộ trưởng Iraq và một số bước tiếp theo do Iraq vẫn đang chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ. Tuy nhiên, động thái này được giới phân tích khu vực đánh giá là bước tiến lớn, trong bối cảnh Lukoil tuyên bố bất khả kháng và rút khỏi dự án phát triển mỏ West Qurna 2 do các biện pháp trừng phạt của Washington. 

West Qurna 2 là mỏ dầu lớn thứ hai của Iraq, với trữ lượng có thể thu hồi ước khoảng 14 tỷ thùng và sản lượng hiện dao động 460.000–480.000 thùng/ngày, tương đương khoảng 9% tổng sản lượng dầu thô của Iraq và gần 0,5% nguồn cung toàn cầu. Sau khi Lukoil rút lui, Chính phủ Iraq đã nhanh chóng chuyển quyền vận hành mỏ này sang Công ty Dầu mỏ Basrah để tránh tình trạng gián đoạn sản xuất. 

Không chỉ dừng lại ở mỏ West Qurna 2, Chevron còn đạt được các thỏa thuận với Công ty Dầu mỏ Dhi Qar và Công ty Dầu mỏ miền Bắc (North Oil Company) của Iraq để phát triển mỏ Nasiriyah cùng bốn lô thăm dò tại tỉnh Dhi Qar ở miền Nam, cũng như mỏ Balad ở tỉnh Salahuddin, phía Bắc Baghdad. Giới chức Iraq cho biết chính phủ nước này dự kiến sẽ phê chuẩn vai trò tham gia của Chevron trong các dự án này, qua đó mở rộng đáng kể dấu ấn của tập đoàn năng lượng Mỹ mày tại thị trường Iraq. 

Sự trở lại của các công ty dầu mỏ Mỹ diễn ra trong bối cảnh Iraq đang nỗ lực tái cấu trúc và mở rộng ngành dầu mỏ – trụ cột chiếm hơn 90% nguồn thu ngân sách nhà nước. Với sản lượng dầu thô hiện vào khoảng 4,2–4,3 triệu thùng/ngày, Iraq là nhà sản xuất lớn thứ hai trong Tổ chức các Nước Xuất khầu Dầu mỏ (OPEC) sau Saudi Arabia. Baghdad đặt mục tiêu nâng công suất khai thác lên 6 triệu thùng/ngày vào năm 2029, thông qua phát triển các mỏ hiện có, mở rộng hoạt động thăm dò và nâng cấp hạ tầng xuất khẩu dầu mỏ. 

Để đạt mục tiêu này, Iraq đang đẩy mạnh cải cách quy định liên quan đến các hợp đồng dịch vụ kỹ thuật, cải thiện điều kiện tài chính cho nhà đầu tư nước ngoài và thúc đẩy những dự án thu gom khí đồng hành nhằm giảm đốt bỏ khí. Chính phủ Iraq cũng tìm cách đa dạng hóa đối tác, thu hút thêm các tập đoàn quốc tế nhằm giảm phụ thuộc vào một số nhà khai thác truyền thống.

Sự dịch chuyển từ các công ty Nga sang doanh nghiệp Mỹ tại mỏ West Qurna 2 phản ánh tác động sâu rộng của những lệnh trừng phạt liên quan xung đột Nga-Ukraine, đồng thời mở ra cơ hội tái định hình bản đồ đầu tư năng lượng tại Iraq.

Các chuyên gia khu vực nhận định nếu được phê chuẩn, sự tham gia của Chevron có thể giúp Iraq tiếp cận công nghệ khai thác tiên tiến hơn, cải thiện hệ số thu hồi và duy trì ổn định sản lượng trong dài hạn. Trong bối cảnh thị trường dầu mỏ toàn cầu biến động và áp lực tài khóa gia tăng, việc thu hút trở lại các ông lớn năng lượng Mỹ được Baghdad xem là bước đi chiến lược nhằm củng cố năng lực sản xuất, bảo đảm nguồn thu và tăng cường vị thế của Iraq trên thị trường năng lượng quốc tế.