Đội tuần tra kiểm soát Đồn Biên phòng Trà Cổ, thành phố Móng Cái đã phát hiện và bắt giữ vụ vận chuyển 170 kg hải sản tươi sống trái phép. Ảnh: Nguyễn Hoàng - TTXVN

Các lực lượng chức năng luôn xác định phải dựa vào dân, coi ngư dân chính là “tai mắt”, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho các thuyền trưởng, chủ phương tiện... tự giác chấp hành các quy định của pháp luật, chủ động tố giác, thông báo về những trường họp bất thường, có dấu hiệu khả nghi để các lực lượng chức năng kiểm tra, xử lý kịp thời.

Tuy nhiên, tình hình buôn lậu trên đường thủy vẫn diễn biến phức tạp. Các đối tượng buôn lậu dùng mọi thủ đoạn để trốn tránh các cơ quan chức năng như bố trí lực lượng cảnh giới, quay vòng hóa đơn, lập chứng từ vận chuyển hàng hóa trong nội địa...

Những hàng hóa nhập lậu thi các đối tượng dùng thủ đoạn neo đậu ngoài khơi xa rồi chuyển cho các phương tiện khác chở vào đất liền tiêu thụ hoặc sử dụng các phương tiện nhỏ, công suất lớn len lỏi trên các kênh, rạch khu vực biên giới để vận chuyển hàng.

Một số tổ chức tội phạm buôn lậu còn thành lập các doanh nghiệp thậm chí là doanh nghiệp “Ma” lợi dụng chính sách thông thoáng trong khai báo, thông quan điện tử để gian lận số lượng, trà trộn cất giấu hàng lậu, hàng cấm, hàng hóa kinh doanh có điều kiện để buôn lậu qua con đường xuất nhập khẩu hàng hóa tại các cảng, bến thủy nội địa.

“Qua theo dõi công tác chống buôn lậu của các lực lượng chức năng thì các mặt hàng buôn lậu trên tuyến đường thủy ở nước ta chủ yếu là: Than, quặng các loại, xăng, dầu, thuốc lá, đường cát, hàng điện tử, hàng tiêu dùng...”, Thiếu tướng Ngô Kiên, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về buôn lậu nhận định.

Với mỗi loại hàng hóa các đối tượng lại sử dụng những phương thức thủ đoạn khác nhau cụ thể đối với mặt hàng quặng, than các đối tượng buôn lậu lợi dụng các doanh nghiệp có chức năng khai thác, kinh doanh các mặt hàng này để làm thủ tục chứng từ mua bán trong nước đưa hàng hóa xuống tàu chạy theo tuyến đường thủy nội địa ven biển sau đó lợi dụng tỉnh hình thòi tiết, ngày nghỉ, ngày lễ, tết... đưa hàng ra ngoài phao số không chở ra nước ngoài tiêu thụ.

Đối với hàng hóa là xăng, dầu các đối tượng buôn lậu cấu kết với đối tượng người nước ngoài sử dụng tàu, thuyền không treo cờ quốc tịch buôn bán trái phép tại các vùng biển giáp ranh.

Bên cạnh đó, các đối tượng trong nước còn lập các tổ chức có tư cách pháp nhân kinh doanh xăng dầu, lợi dụng việc mua bán, vận chuyển giữa các công ty để hợp pháp hóa số xăng, dầu lậu mua từ nước ngoài về tiêu thụ trong nội địa.

Mỗi khi tàu chở xăng, dầu lậu về đến vùng biển Việt Nam, chúng thông báo cho các tàu nhỏ ra địa điểm “quy ước” để chia nhỏ đưa vào đất liền. Tàu ra nhận hàng mang theo họp đồng, chứng từ mua bán khống giữa các công ty trong cùng hệ thống.

Sau khi nhận dầu, các đối tượng hoàn thiện hợp đồng, chứng từ phù họp với lượng hàng vừa nhận để chuyển về kho hoặc mang đi tiêu thụ.

Các đối tượng buôn lậu thường dùng tàu, thuyền có công suất lớn, trang bị thiết bị hàng hải đầy đủ, hiện đại và thuê thủy thủ có nhiều kinh nghiệm, thông thạo luồng lạch, lợi dụng thời tiết xấu, ban đêm, di chuyển ra vùng biển giáp ranh, vòng tránh các chốt, trạm kiểm soát của cơ quan chức năng.

Cũng chia sẻ về vấn đề này, ông Ngô Thanh Tuấn, Cục Điều tra chống buôn lậu - Tổng cục Hải quan cho biết, lợi dụng những sơ hở, thiếu sót trong quản lý nhà nước và trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến giao thông đường thủy các đối tượng sử dụng mọi thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt để thực hiện hành vi phạm tội.

Địa bàn xảy ra tội phạm diễn ra trên phạm vi rộng từ Bắc tới Nam trong đó tập trung chủ yếu trên tuyến biển và các địa phương giáp ranh biên giới Trung Quốc, Campuchia...

Tuy nhiên, công tác chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biển giới, gian lận thương mại và hàng giả vẫn diễn biến phức tạp, với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, làm thất thu ngân sách, thất thoát tài nguyên, tác động xấu đến môi trường đầu tư, kinh doanh và hội nhập quốc tế...

Hoạt động buôn lậu vẫn diễn ra với quy mô và tính chất ngày càng phức tạp; thủ đoạn của các đối tượng liều lĩnh, tinh vi khó lường.

 Do đặc thù của tuyến đường thủy, tại các khu vực biên giới đường thủy nội địa, lợi dụng địa hình hiểm trở, hoang vu, các đối tượng thường mua gom và tập kết hàng tại bên kia biên giới, khi thấy sơ hở trong công tác tuần tra, kiểm soát của lực lượng chức năng, các đối tượng thuê người vượt sông, ngạch chuyển hàng vào các điểm tập kết.

Thủ đoạn này thường được các đối tượng chủ đầu nậu tại khu vực biên giới phía Bắc và biên giới Tây Nam.

Quá trình vận chuyển đưa hàng hóa không có nguồn gốc hợp pháp đi tiêu thụ trong nội địa, để hợp thức hóa hàng lậu và tránh sự kiểm soát của lực lượng chức năng, các đối tượng thường quay vòng hóa đơn, chứng từ, sử dụng hóa đơn khống của các công ty “ma” hoặc lập bảng kê khống hàng mua lại của cư dân biên giới, vận chuyển trong nước.

Đối với tình trạng buôn lậu trên biển, các đối tượng thường chú ý đầu tư cho phương tiện vân chuyển trên biển là các tàu biển có công suất lớn, hiện đại, gắn ra đa, định vị hiện đại, chịu được sóng to, gió lớn.

Để đánh lạc hướng điều tra của lực lượng chức năng, các đối tượng thường thay đổi tên và sổ phương tiện, tuyến hành trình, cho phương tiện chạy lòng vòng trên biển, chờ thời cơ rồi chia nhỏ và tẩu tán hàng lậu hoặc chúng tìm cách neo đậu tàu, thuyền ngoài khơi, sau đó thực hiện hành vi trung chuyển hàng lậu sang các tàu nhỏ, đặc biệt với mặt hàng xăng dầu, gây nhiều khó khăn cho lực lượng chức năng khi tổ chức phát hiện, bắt giữ.

Trong khi đó, trang thiết bị của lực lượng có chức năng chống buôn lậu trên biển mói chung và lực lượng kiểm soát hải quan nói riêng còn nhiều bất cập.

Tàu tuần tra, kiểm soát trên biển được trang bị sổ lượng không nhiều, đa số kích thước nhỏ, tốc độ thấp, khả năng chịu sóng kém, chỉ chịu được sóng cấp 5, cấp 6 và không thể ra khơi xa do khả năng chứa nhiên liệu ít.

>>> Chống buôn lậu đường thủy: Bài 1 - Phối hợp liên ngành