Tại Hội nghị trực tuyến thúc đẩy giải ngân vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài năm 2019 do Bộ Tài chính tổ chức ngày 26/6, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, số liệu giải ngân nguồn vốn ODA và vay ưu đãi từ năm 2016 đến nay đều không đạt dự toán. 

Giải ngân 5 tháng đầu năm 2019 đạt 1.605 tỷ đồng, bằng 2,7% dự toán Quốc hội giao và bằng 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. “Đây là một con số rất đáng báo động”, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh.

Theo kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020, vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài được điều chỉnh theo Nghị quyết của Quốc hội là 360.000 tỷ đồng. Đến hết năm 2019, tổng số đã giao trong dự toán ngân sách nhà nước của giai đoạn 2016-2019 là 244.300 tỷ đồng, số còn lại chưa giao là 115.700 tỷ đồng, bằng 67,9% kế hoạch điều chỉnh của cả giai đoạn.

Nói cụ thể hơn, Cục trưởng Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính) Trương Hùng Long cho biết, tiến độ giải ngân nguồn vốn ODA trong 6 tháng đầu năm 2019 rất chậm, đòi hỏi phải có các biện pháp nhằm tháo gỡ khó khăn vướng mắc để thúc đẩy giải ngân theo kế hoạch được Quốc hội và Chính phủ giao.

Theo ông Trương Hùng Long, nguyên nhân của tình trạng chậm giải ngân nguồn vốn ODA là do Kế hoạch đầu tư công trung hạn bố trí thiếu so với nhu cầu; Kế hoạch đầu tư công 2019 phân bổ chậm.

Việc bố trí vốn thiếu so với kế hoạch và tiến độ triển khai cũng như so với cam kết của các hiệp định vay đang là mối quan tâm của cả chủ dự án và các nhà tài trợ. Chỉ tính riêng nhóm các dự án của 6 nhà tài trợ phát triển đã có trên 60 dự án chưa được bố trí đủ kế hoạch vốn năm 2019 theo đúng nhu cầu, với nhu cầu vốn cần bổ sung là trên 34.000 tỷ đồng.

Ông Trương Hùng Long cho biết, tình trạng giao kế hoạch vốn chưa đúng, chưa đủ vẫn còn tồn tại. Cá biệt có một số dự án đã hết thời hạn giải ngân nhưng vẫn được bố trí kế hoạch vốn .... Ví dụ, Dự án xây dựng Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội; Dự án Tăng cường hệ thống y tế tuyến tỉnh - tỉnh Thanh Hóa; Chương trình đào tạo nghề 2008.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh kế hoạch vốn ở các dự án và các tiểu dự án diễn ra thường xuyên và liên tục ở tất cả các bộ, ngành và địa phương. Nhiều trường hợp dự án đến khi được điều chỉnh thì đã hết thời hạn giải ngân và lại phải xin gia hạn dự án, gia hạn giải ngân kéo theo nhiều thủ tục pháp lý rất phức tạp.

Ông Trương Hùng Long cũng chỉ ra điển hình như các dự án “Nâng cấp đô thị đồng bằng sông Cửu Long, dự án Phát triển đô thị loại vừa vay vốn WB, dự án Đường hành lang ven biển phía Nam, dự án Phát triển nông thôn tổng hợp miền Trung vay vốn ADB, Dự án Thu gom, xử lý nước thải Tp. Vũng Tàu vay vốn Chính phủ Pháp...

Ngoài ra, ông Trương Hùng Long cũng đề cập đến những vướng mắc về thủ tục đầu tư, vướng mắc về thủ tục cho vay lại, vướng mắc về thủ tục kiểm soát chi, giải ngân, rút vốn.

Để đẩy mạnh tiến độ giải ngân, Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẩn trương phối hợp với các bộ, ngành có liên quan để xây dựng Nghị định mới về quản lý vốn ODA và vay ưu đãi theo hướng thông thoáng hơn; đơn giản hóa quy trình bổ sung kế hoạch vốn hàng năm; đơn giản hóa cơ chế điều chỉnh, điều chuyển kế hoạch vốn cũng như cơ chế hạch toán và chuyển nguồn đối với vốn vay ODA, vay ưu đãi .

Bộ Tài chính kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư sớm báo cáo Thủ tướng Chính phủ việc giao đủ kế hoạch 60.000 tỷ đồng vốn nước ngoài năm 2019 đã được Quốc hội phê duyệt ngay trong tháng 7/2019.

Đối với các dự án không thể giải ngân trong năm 2019, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành và địa phương chủ động đưa vào kế hoạch năm 2020.

Ngoài ra “nhằm hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ giải ngân của các dự án sử dụng vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài, cần có sự chung tay của các bộ, ngành, chủ dự án, nhà tài trợ” Bộ trưởng Đinh Tiên Dũng nói./.