Bộ Công Thương vừa ban hành văn bản số 18/VBHN-BCT hợp nhất các quy định liên quan đến quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN – Hàn Quốc (AKFTA). Văn bản sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho doanh nghiệp trong quá trình xuất nhập khẩu.

Theo Bộ Công Thương, văn bản hợp nhất quy định rõ phạm vi áp dụng đối với cơ quan cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), thương nhân và các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu. Đồng thời, hệ thống khái niệm như giao hàng lên tàu (FOB) hay chi phí, bảo hiểm, cước phí (CIF), hàng hóa có xuất xứ, không có xuất xứ… được chuẩn hóa nhằm đảm bảo cách hiểu thống nhất trong thực thi.

Một trong những nội dung trọng tâm là quy định tiêu chí xác định xuất xứ hàng hóa. Theo đó, hàng hóa được coi là có xuất xứ nếu thuộc một trong hai nhóm: có xuất xứ thuần túy (như nông sản trồng, thu hoạch trong nước, khoáng sản khai thác…) hoặc không thuần túy nhưng đáp ứng các tiêu chí như hàm lượng giá trị khu vực (RVC) tối thiểu 40% hoặc chuyển đổi mã số hàng hóa (CTH).

Đáng chú ý, văn bản cho phép doanh nghiệp linh hoạt lựa chọn phương pháp tính RVC (trực tiếp hoặc gián tiếp), nhưng phải áp dụng nhất quán trong suốt năm tài chính. Đồng thời, quy định về cộng gộp xuất xứ giữa các nước thành viên giúp doanh nghiệp tận dụng nguyên liệu trong khu vực để đáp ứng tiêu chí xuất xứ, qua đó nâng cao khả năng hưởng ưu đãi thuế quan.

Về thủ tục, hàng hóa muốn hưởng ưu đãi thuế quan phải có C/O mẫu AK. Quy trình cấp, kiểm tra và xử lý C/O được quy định chặt chẽ, từ khâu nộp hồ sơ, kiểm tra trước khi xuất khẩu đến cơ chế xác minh sau thông quan. C/O có hiệu lực trong 12 tháng kể từ ngày cấp và có thể được cấp bổ sung trong trường hợp sai sót hoặc thất lạc.

Bên cạnh đó, văn bản cũng làm rõ các trường hợp không được coi là có xuất xứ, như các công đoạn gia công đơn giản (đóng gói, dán nhãn, phân loại…) hoặc các hoạt động không tạo ra giá trị gia tăng đáng kể. Quy định này nhằm ngăn chặn gian lận xuất xứ trong thương mại quốc tế.

Việc ban hành văn bản hợp nhất số 18/VBHN-BCT được đánh giá là bước đi quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về xuất xứ hàng hóa, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tận dụng ưu đãi từ AKFTA, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.