Sông Kôn đoạn chảy qua huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định những tưởng được yên bình sau các lệnh cấm khai thác cát dọc tuyến, thế nhưng, ở xã Bình Thành, dòng sông đang bị cát tặc khai thác, từ lén lút đến công khai nhiều tháng qua.

Theo phản ánh của người dân, bãi bồi sông Côn, thuộc xã Bình Thành, huyện Tây Sơn từ một bãi bồi bằng phẳng, cát tặc đã khai thác cát và tạo thành hàng trăm hố cát lớn nhỏ nham nhở. Có hố khi bị lấy cát đi chỉ còn lại nước sâu từ 3 – 5m, có hố đang được khai thác bằng những xe máy cày (hay còn gọi xe công nông).

Khi thấy bóng dáng người lạ (phóng viên) từ xa, những cát tặc này vội lái xe máy cày chạy đi, còn người dân thì vội thu gom cuốc xẻng bỏ về. Tại hiện trường vẫn còn chằng chịt những dấu bánh xe máy cày, chai nước uống, những chiếc sàng cát được vứt ngổn ngang…

Theo tìm hiểu, nạn khai thác cát ở đây đã diễn ra nhiều tháng, nhiều “đầu nậu” thuê người dân trong làng từ 60.000 – 80.000 đồng/xe (xe máy cày khoảng 2,5 m3) lấy cát ở đây rồi đem vận chuyển đổ về bãi tập kết gần đó. Sau đó, lợi dụng đêm tối, các đầu nậu này lấy xe tải nhỏ (loại xe Chiến Thắng – loại xe ben có thùng 5m3) chở đi tiêu thụ cho các địa phương trong tỉnh.

“Ban đầu, hoạt động này thường bắt đầu diễn ra từ 20 -22h đêm và kết thúc vào 4 – 5h sáng ngày hôm sau. Sau đó, một số người dân ngang nhiên khai thác cát vào ban ngày để đổ về bãi tập kết là bãi khai thác đất cũ của Công ty Hiếu Ngọc cách đó khoảng 500m để đợi đến đêm đưa xe lớn vận chuyển đi nơi khác tiêu thụ” ông N.V.P – người dân địa phương chia sẻ.

Sau nhiều lần tiếp cận, mới đây nhất vào khoảng 3h30 phút sáng ngày 5/3/2025, phóng viên đã ghi lại được cảnh hoạt động vận chuyển cát từ các xe máy cày sang xe chiến thắng, một số ít đang xúc cát từ bãi trữ nhỏ lên xe chiến thắng để mang đi tiêu thụ tại bãi đất trống thuộc mỏ đất san lấp cũ của Công ty Hiếu Ngọc ở thôn Phú Lạc, xã Bình Thành. Khi bị phát hiện, cả chục tài xế xe máy cày, xe chiến thắng đã nhanh chóng leo lên xe, đổ lại cát và chạy tẩu thoát.

Trao đổi vấn đề này, ông Nguyễn Công Minh, Chủ tịch xã Bình Thành, huyện Tây Sơn phân trần: Do một số bà con địa phương lợi dụng việc lấy cát về xây nhà, mồ mả nên lấy xe máy cày chở. Xã cũng đã xử phạt một vài xe máy cày và đã có nhắc nhở”. Chủ tịch Minh cũng cho xem một số đơn của người dân xin cát để xây dựng nhà theo chương trình xóa nhà tạm trên địa bàn.

Tuy nhiên, ngay  sau đưa ra các hình ảnh về các hoạt động rầm rộ của “cát tặc” lộng hành, Chủ tịch UBND Bình Thành Nguyễn Công Minh cho biết: “Xã đã thành lập tổ tuần tra, kiểm soát khoáng sản trên địa bàn, chúng tôi sẽ tiến hành kiểm tra, kiểm soát vào ban đêm. Đồng thời, sẽ kiểm tra lại các điểm tập kết, trung chuyển theo phản ánh, kịp thời xử lý không để xảy ra trong thời gian tới”.

Đại diện lãnh đạo sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Để quản lý khoáng sản trên địa bàn tỉnh, nhất là tình trạng như đã nêu trên mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn đã có quyết định về quy định quản lý, vận hành hệ thống camera thông minh giám sát hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định. Đồng thời, tỉnh cũng đã ban hành nhiều công văn, văn bản nhằm tăng cường công tác quản lý khoáng sản trên địa bàn.

UBND tỉnh cũng giao cho UBND các huyện, thị xã, thành phố, khẩn trương thành lập tổ kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn; trong đó, Tổ trưởng là lãnh đạo UBND cấp huyện và các thành viên thuộc cơ quan, đơn vị trực thuộc UBND cấp huyện) nhằm phát hiện kịp thời, có biện pháp ngăn chặn từ xa và xử lý nghiêm, kiên quyết theo quy định pháp luật đối với các trường hợp khai thác, sử dụng khoáng sản không đúng quy định.

Qua đó, tạo sức răn đe, phòng ngừa nhằm ngăn chặn tình trạng khai thác khoáng sản trái phép, sử dụng khoáng sản không đúng mục đích.