Sau vụ việc sập biệt thự cổ tại 107 Trần Hưng Đạo (Hà Nội) ngày 22/9, công tác bảo tồn những căn nhà biệt thự cổ trở thành tiêu điểm và thu hút sự quan tâm đặc biệt.

Để cải tạo và bảo tồn các công trình này không chỉ cần đến kinh phí lớn mà còn cần sự hợp tác của người dân và cả sự quan tâm của chính quyền địa phương. Phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với Kiến trúc sư Ngô Doãn Đức – Hội Kiến trúc sư Việt Nam xung quanh vấn đề này.

Phóng viên: Tại nhiều kỳ họp Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội, việc bảo tồn, quy hoạch và quản lý các biệt thự cổ đã được bàn đến. Tuy nhiên, dù đã được “báo động” nhưng sự cố vừa xảy ra tại 107 Trần Hưng Đạo là rất nghiêm trọng. Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

KTS Ngô Doãn Đức: Điều này đã được đề cập đến tại quy hoạch Hà Nội và lần gần đây nhất là khi Hà Nội mở rộng địa giới. Thực tế hiện nay thì các khu mà bảo tồn phát triển phát huy giá trị đã được quy định thậm chí thành pháp lệnh nhưng triển khai trên thực tế lại gặp nhiều vấn đề bất cập. Có những phần phải hoàn thiện thêm.

Ví dụ, khi chúng ta đánh giá quỹ di sản nhưng lại vướng về sự quản lý để thực hiện việc này. Chưa thực hiện được cũng một phần do thiếu kinh phí, nhưng bên cạnh đó phải thẳng thắn thừa nhận khâu quản lý cũng chưa tốt.

Phóng viên: Thực tế thì Hà Nội đã ban hành quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc khu phố cũ Hà Nội, nhưng từ quy chế đến thực hiện theo ông còn những bất cập gì?

KTS Ngô Doãn Đức: Chúng ta luôn luôn nói về khâu yếu của quản lý nhưng nếu cứ để yếu như thế này thì di sản sẽ mất, nó mất đi không bao giờ trở lại, còn xây mới thì có thể dễ nhưng khâu bảo tồn và duy tu những quỹ kiến trúc thuộc di sản của Hà Nội thì quả là một điều cực kỳ đáng tiếc và trở thành báo động.

Chúng ta thấy hiện tượng nhiều ngôi nhà xuống cấp nghiêm trọng, chúng ta thực hiện nghiên cứu đánh giá thì rất nhiều ngành nghề tham gia cho nên Hà Nội có cơ sở tốt để thực hiện bảo tồn phát huy giá trị những quỹ di sản kiến trúc nói chung. Chúng ta tiến hành được nhưng trên thực tế nó không được như quy hoạch.

Phóng viên: Muốn vừa đảm bảo được an toàn cho người dân mà vẫn bảo tồn được biệt thự và nhà cổ thì cần có giải pháp gì thưa ông?

KTS Ngô Doãn Đức: Biệt thự được xây dựng từ Pháp tại các khu vực Ba Đình, Hai Bà Trung thì tương đối dày đặc và chúng ta phải rà soát lại một cách nghiêm túc. Không chỉ có các khu biệt thự cũ mà còn phải tính luôn cả khu vực người dân đang ở trong phố cổ cũng có tình trạng sập xệ không kém.

Hiện các khu nhà trong phố cổ nhìn chung đang rơi vao tình trạng leo thang, cao lên dần, chèn vào nhau. Khoảng trống đang mất dần, các công trình cơi nới bám, tựa vào nhau và chứa đầy tiền ẩn về sự không an toàn. Tuy nhiên giải quyết vấn đề này là cả thách thức lớn.

Việc thực hiện bảo tồn thì không phải chúng ta muốn là dàn đội ngũ bảo tồn là làm được. Trước mắt cần xây dựng một chương trình cụ thể, tuyên truyền cho người dân hiểu và thu hút họ nhập cuộc.

Phải làm rõ các vấn đề như tuổi thọ của ngôi nhà không thể tồn tại muôn đời mà nó chỉ có thời gian nhất định. Đến một thời điểm cần thiết thì phải duy tu, tôn tạo.

Nếu cơ quan quản lý nhà nước nắm bắt được các thông tin này thì cần có trách nhiệm xử lý, giúp đỡ người dân và cộng tác với họ để giữ gìn quỹ nhà này để nó vừa an toàn mà vẫn đảm bảo tiêu chí của di sản.

Muốn vậy, cần có phương án cụ thể hơn trong công tác bảo vệ di sản khỏi xuống cấp, hoặc hư hỏng, hoặc gây nguy cơ sụp đổ trong quá trình bảo tồn và giữ gìn nó.

Phóng viên: Xin chân thành cảm ơn ông!

Thu Hằng