Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu của khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh về năng suất chất lượng để thúc đẩy các hợp tác xã phát triển và thích ứng với thị trường. Tuy nhiên, các hợp tác xã phần lớn có quy mô nhỏ, năng lực nội tại yếu và hầu hết chưa được đào tạo chuyên sâu. Chính vì vậy, thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, vừa qua, tỉnh Bắc Ninh có văn bản chỉ đạo đẩy mạnh chuyển đổi số trong khu vực kinh tế hợp tác, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh.

 Ứng dụng công nghệ số vào sản xuất kinh doanh. Ảnh: Uyên Hương/BNEWS/TTXVN

Nhận định từ các chuyên gia cho thấy, thời gian qua việc chuyển đổi số của hợp tác xã còn rất chậm bởi, đây không chỉ đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông minh trong sản xuất mà còn phải ứng dụng công nghệ trong toàn bộ chuỗi giá trị. Chẳng hạn như truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng sản phẩm và tiêu thụ sản phẩm qua hình thức thương mại điện tử…Hiện vẫn còn nhiều hợp tác xã chỉ ứng dụng công nghệ vào một hoặc một vài bước của quy trình sản xuất nên chưa tận dụng hết hiệu quả các công nghệ hiện đại. 

Bên cạnh đó, việc tiếp cận công nghệ thông tin còn hạn chế, quy mô hợp tác xã còn nhỏ lẻ, chủ yếu kinh doanh truyền thống. Hơn nữa, cán bộ và thành viên nhiều hợp tác xã có độ tuổi từ 35 trở lên nên ngại cập nhật các ứng dụng kỹ thuật mới, trong khi hạ tầng công nghệ thông tin tại các hợp tác xã còn thiếu.

Thực tế cho thấy, công nghệ số đã và đang đóng vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp thay đổi phương thức sản xuất, giải phóng tối đa sức lao động, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Theo thống kê, hiện có khoảng 17% hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao (sử dụng phần mềm quản lý và sản xuất thông minh), tập trung vào ứng dụng công nghệ tưới tiêu, hệ thống nhà lưới, dán tem truy xuất nguồn gốc… Ngoài ra, 30% hợp tác xã sử dụng máy tính; 8% hợp tác xã ứng dụng các phần mềm vào hoạt động sản xuất kinh doanh (chủ yếu là phần mềm kế toán, gửi nhận thư điện tử và tham khảo thông tin về sản phẩm, thị trường) nhưng cũng chỉ có khoảng gần 30% hợp tác xã có máy tính kết nối Internet. 

Ông Trần Đình Hùng, Giám đốc Hợp tác xã dược liệu Việt Kết, huyện Gia Bình (Bắc Ninh) chia sẻ: Là một hợp tác xã mới thành lập, Việt Kết luôn chú trọng đầu tư thiết bị công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất. Đặc biệt, qua tăng cường ứng dụng thương mại điện tử, hợp tác xã đang mở rộng thị trường tại các tỉnh lân cận, từ đó kết nối để hình thành các vùng sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. 

Thế nhưng, chuyển đổi số là nội dung mới nên các cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, của tỉnh đối với khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã còn rất ít. Để nâng cao năng lực cho các hợp tác xã, đại diện Liên minh Hợp tác xã tỉnh Bắc Ninh cho biết: Đơn vị tích cực tổ chức các lớp tập huấn nâng cao trình độ chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ hợp tác xã. Đồng thời, phối hợp với Sở Thông tin Truyền thông, Sở Công Thương đưa được hơn 20 sản phẩm của các hợp tác xã lên sàn giao dịch điện tử, Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc của tỉnh.

Cụ thể như gạo tẻ thơm Quế Võ của Hợp tác xã nông sản an toàn Đại Xuân; gạo nếp nhung Tam Sơn (Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp thôn Tam Sơn), rau, củ, quả hành tỏi (Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp An Trụ) , dưa chuột (Hợp tác xã sản xuất rau, củ, quả an toàn Liên Ấp), bánh gio, bánh cuốn, phở khô, bún khô (Hợp tác xã Đầu tư và Phát triển nông nghiệp Khương Huy), gạo nếp cái Hoa vàng (Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Đức Lân)… 

Cùng đó, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Bắc Ninh còn tư vấn hỗ trợ giúp hợp tác xã xây dựng phương án sản xuất hoạt động hiệu quả theo chuỗi giá trị, đến nay có trên 30 hợp tác xã có sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm), VietGAP…gắn với truy xuất nguồn gốc.

Theo đại diện Liên minh Hợp tác xã tỉnh Bắc Ninh, giải pháp đồng bộ từ ngành chức năng và sự quyết tâm của chính hợp tác xã, việc ứng dụng chuyển đổi số trong khu vực kinh tế tập thể thời gian tới sẽ có những chuyển biến thực chất hơn, tạo ra động lực tích cực để hợp tác xã tăng trưởng và vươn lên cạnh tranh bình đẳng với các thành phần kinh tế khác. Vì vậy, tỉnh cần sớm hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách và triển khai có hiệu quả các chương trình, đề án, kế hoạch đã được ban hành. Chuyển đổi số là nội dung mới nên rất cần các cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, của tỉnh đối với khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã.

Đại diện Liên minh Hợp tác xã tỉnh Bắc Ninh đề nghị tỉnh quan tâm đưa các nghị quyết, Đề án phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã lồng ghép với tiêu chí về chuyển đổi số. Cùng đó, tổ chức tập huấn cho cán bộ quản lý hợp tác xã về nội dung chuyển đổi số, tạo điều kiện cho hợp tác xã tham gia chương trình xúc tiến thương mại, xúc tiến đầu tư, chương trình hỗ trợ doanh nghiệp. Đặc biệt là ứng dụng khoa học công nghệ thông qua chuyển đổi số để giảm giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm.