Sản phẩm chip của Công ty Semiconductor Manufacturing International Corp (SMIC). Ảnh: Reuters

Một báo cáo của Ủy ban Đặc biệt Hạ viện về Cạnh tranh Chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc công bố ngày 7/10 cho biết năm nhà sản xuất thiết bị bán dẫn lớn, bao gồm cả tập đoàn ASML của châu Âu, đã bán công nghệ quan trọng trị giá 38 tỷ USD cho Trung Quốc vào năm 2024, bao gồm cả các công ty bị coi là mối đe dọa an ninh quốc gia của Mỹ. 

Ủy ban trên phát hiện ra rằng Trung Quốc hiện chiếm 39% tổng doanh thu của năm nhà sản xuất hàng đầu về những cỗ máy chuyên dụng, cực kỳ phức tạp cần thiết để sản xuất chip máy tính. Báo cáo đề cập đến các công ty Mỹ là Applied Materials, KLA Corporation và Lam Research, nhưng cho biết ASML của Hà Lan và Tokyo Electron của Nhật Bản đã tăng đáng kể doanh số bán cho các thực thể Trung Quốc bị hạn chế do Mỹ áp đặt các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với hàng xuất khẩu của các công ty của nước này.

Cuộc điều tra cho thấy năm công ty Trung Quốc bị Mỹ hạn chế vì có quan hệ với lĩnh vực quân sự nằm trong số 30 khách hàng hàng đầu của cả năm nhà sản xuất thiết bị kể trên trong giai đoạn 2022-2024. Các công ty này bao gồm Tập đoàn Sản xuất Bán dẫn Quốc tế (SMIC), nhà sản xuất chip lớn nhất Trung Quốc, và Công ty Công nghệ Bộ nhớ Dương Tử (YMTC).

Các công nghệ mà năm công ty nói trên cung cấp đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm thúc đẩy ngành sản xuất chip trong bối cảnh Mỹ áp đặt các hạn chế, khi Trung Quốc muốn theo kịp trong cuộc đua hướng tới công nghệ AI tiên tiến.

Báo cáo cho biết ASML đã bán 70% máy quang khắc DUV tiên tiến cho Trung Quốc vào năm 2024, tăng từ 26% vào năm 2022. Những cỗ máy này rất quan trọng để sản xuất các chất bán dẫn tinh vi được sử dụng trong AI và các ứng dụng quân sự. Báo cáo cảnh báo Trung Quốc đang nỗ lực hết sức để xây dựng một ngành công nghiệp sản xuất chất bán dẫn trong nước tự chủ, đồng thời lưu ý rằng công nghệ này có thể được sử dụng cho các dự án quân sự đe dọa đến Mỹ.

Ủy ban trên khuyến nghị mở rộng đáng kể các biện pháp kiểm soát xuất khẩu để bao gồm tất cả các thiết bị sản xuất chất bán dẫn có khả năng sản xuất chip tiên tiến dành cho Trung Quốc, chứ không chỉ là các linh kiện hoặc sản phẩm cụ thể. Ủy ban cũng kêu gọi sự phối hợp tốt hơn về kiểm soát xuất khẩu giữa Mỹ với các nước khác, đặc biệt là Hà Lan và Nhật Bản, đồng thời cảnh báo rằng hệ thống hiện tại tạo ra một "sân chơi không bình đẳng", nơi các công ty nước ngoài có thể bán thiết bị mà các công ty Mỹ không thể.