Tỉnh Đồng Tháp cùng với đơn vị liên quan đang thực hiện Đề án “Nâng cao thu nhập người trồng lúa” gắn với Đề án Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp, tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030. Mục tiêu nâng cao thu nhập cho người trồng lúa từng bước hiện thực hóa qua mô hình thí điểm áp dụng giải pháp trọn gói giảm giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.

Nâng cao thu nhập người trồng lúa

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp, từ vụ lúa Thu Đông năm 2024, tỉnh thực hiện mô hình thí điểm Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp với diện tích gần 50 ha tại xã Láng Biển (huyện Tháp Mười). Sau khi thu hoạch, phát huy những kết quả tích cực bước đầu, vụ lúa Đông Xuân 2024 - 2025, tỉnh nhân rộng mô hình thực hiện Đề án tại nhiều địa phương với 11 mô hình, tổng diện tích hơn 1.300 ha, thực hiện liên tục trong 3 vụ. Tỉnh Đồng Tháp đặt ra mục tiêu đến năm 2030 sẽ có khoảng 161.000 ha lúa tham gia đề án.

Để góp phần thực hiện Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp; phát triển chuỗi lúa gạo đa giá trị, nâng cao thu nhập cho người nông dân, UBND tỉnh Đồng Tháp và Tập đoàn PAN (PAN Group) đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác xây dựng và thực hiện Đề án “Nâng cao thu nhập người trồng lúa”. Đề án hỗ trợ nâng cao kỹ thuật canh tác lúa, thúc đẩy bà con nông dân sử dụng giống chất lượng; phấn đấu giảm lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hóa học trong sản xuất lúa; tăng cường liên kết tiêu thụ và xây dựng thương hiệu sản phẩm nông sản cho nông dân tỉnh Đồng Tháp.

Tập đoàn PAN tham gia đề án thông qua các đơn vị thành viên trong mảng nông nghiệp gồm có: Công ty cổ phần Khử trùng Việt Nam (VFC), Công ty cổ phần Tập đoàn giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed), Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice - thành viên của Vinaseed). Các đơn vị này phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hỗ trợ người trồng lúa các giải pháp canh tác bền vững, quy trình sản xuất tiêu chuẩn, giúp tăng năng suất và chất lượng.

Bà Nguyễn Thị Trà My, Tổng Giám đốc Tập đoàn PAN cho biết, tập đoàn sẽ cùng với tỉnh Đồng Tháp xây dựng một mô hình chuỗi giá trị khép kín; trong đó, cung cấp cho nông dân các giải pháp nông nghiệp bền vững vốn là thế mạnh của PAN. Từ nguồn giống chất lượng, quy trình canh tác tiêu chuẩn, đến những giải pháp phòng trừ sâu bệnh, kiểm soát dịch hại, gắn liền với việc bao tiêu và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm. Các giải pháp hướng đến việc tiết giảm chi phí đầu vào, tăng năng suất và chất lượng tối đa.

Cụ thể hóa Đề án “Nâng cao thu nhập người trồng lúa”, hai đơn vị thành viên Tập đoàn PAN là Công ty cổ phần tập đoàn giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed) và Công ty cổ phần khử trùng Việt Nam (VFC) phối hợp cùng với Công ty cổ phần sản xuất và kinh doanh phân bón Bình Điền II (gọi tắt là Ban dự án hợp tác 3 bên) đã xây dựng và triển khai mô hình trình diễn giải pháp canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Tín hiệu khả quan

Vụ lúa Đông Xuân 2024 - 2025, ông Trần Vũ Chí ở xã Tân Công Sính, huyện Tam Nông tham gia thực hiện mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp với diện tích 3 ha. Ông Trần Vũ Chí cho biết, khi tham gia mô hình, ông được tập huấn về bộ giải pháp canh tác lúa tiên tiến nhằm hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón và lúa giống, góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Sau thời gian canh tác, ông nhận thấy hiệu quả từ bộ giải pháp mang lại tích cực, tất cả 3 yếu tố là giống, phân và thuốc đều giảm so với lối canh tác truyền thống. Nhờ đó, chi phí sản xuất chỉ còn 16,8 triệu đồng/ha, thấp hơn 5,9 triệu đồng/ha so với ruộng đối chứng.

Theo Tập đoàn PAN, đến nay, mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp đã thực hiện thí điểm 3 vụ lúa (Đông Xuân 2023 - 2024, Hè Thu 2024 và Đông Xuân 2024 - 2025) với tổng diện tích 85,3 ha ở các tỉnh Đồng Tháp, An Giang, Long An, Sóc Trăng, Kiên Giang và thành phố Cần Thơ, riêng tại Đồng Tháp, có gần 12 ha lúa ở huyện Tam Nông tham gia mô hình. Quy trình canh tác mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp xây dựng dựa trên quy trình kỹ thuật của Cục Trồng trọt; trong đó, áp dụng bộ giải pháp bao gồm giống của Vinaseed, phân bón của Bình Điền II và kiểm soát dịch hại của VFC.

Ông Dương Quang Sáu, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed), Trưởng Ban dự án hợp tác 3 bên cho biết, qua 3 vụ thí điểm, bộ giải pháp giống, phân bón, kiểm soát dịch hại đã chứng minh hiệu quả khi chi phí sản xuất của mô hình là 16,8 triệu đồng/ha, thấp hơn 26,3% so với ruộng đối chứng. Đáng chú ý, lượng lúa giống giảm từ 90 kg/ha xuống còn 60 kg/ha; tần suất bón phân giảm từ 6 lần xuống 3 lần; tần suất quản lý dịch hại giảm từ 10 lần xuống 5 lần.

Tuy giảm các yếu tố đầu vào so với ruộng đối chứng nhưng ruộng trong mô hình vẫn duy trì những chỉ tiêu năng suất tốt, gia tăng lợi nhuận cho nông dân. Năng suất lúa của mô hình đạt 7,05 tấn/ha (lúa khô), cao hơn 10,6% so với ruộng đối chứng. Toàn bộ lúa trong mô hình được Công ty Vinaseed bao tiêu và đưa vào chế biến, phân phối, xuất khẩu. Nhờ áp dụng bộ giải pháp trọn gói và được bao tiêu đầu ra, ruộng của mô hình đạt hiệu quả kinh tế cao hơn đáng kể, nông dân lợi nhuận đạt 33,9 triệu đồng/ha, cao hơn 46,5% so với đối ruộng chứng.

Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp Trần Thanh Tâm đánh giá cao hiệu quả của mô hình hợp tác. Theo ông Tâm, trong điều kiện nông dân không thể quyết định giá cả thị trường thì việc tuân thủ theo quy trình canh tác, sản xuất giảm giá thành được xem là giải pháp hiệu quả giúp lợi nhuận từ trồng lúa tăng lên. Đây cũng là giải pháp hiệu quả để canh tác lúa bền vững theo Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ tiếp tục đồng hành với các đơn vị để nhân rộng mô hình trên địa bàn toàn tỉnh, nhất là tại các hợp tác xã.

Theo bà Nguyễn Thị Trà My, Tổng Giám đốc Tập đoàn PAN, các thành viên của tập đoàn và đối tác (Công ty phân bón Bình Điền II) đã xây dựng mô hình chuỗi giá trị khép kín với trọng tâm là những giải pháp nông nghiệp bền vững. Đến nay, những giải pháp này góp phần giảm chi phí đầu vào, tăng năng suất và chất lượng lúa. Từ đó, đạt được 2 mục tiêu quan trọng là giảm phát thải khí nhà kính trong ngành nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho nông dân. Kỳ vọng tới đây mô hình liên kết chuỗi này có thể nhân rộng, áp dụng tại nhiều địa phương trong cả nước.