Trong cái lạnh se sắt và gió lộng từ bốn bề, người dân nơi đây đã viết nên câu chuyện về sự sinh tồn và sáng tạo qua từng món ăn, từng bếp lửa. Ẩm thực Đồng Văn vì thế không chỉ đơn thuần là miếng ngon, mà còn là bản trường ca về sức sống bền bỉ và bản sắc văn hóa độc đáo.

Tinh túy từ đá núi và bàn tay con người

Từ những nương ngô bám chênh vênh trên triền núi đá, người Mông đã tạo nên món mèn mén vàng ươm, thơm bùi. Hạt ngô nhỏ, qua bàn tay kiên nhẫn, biến thành món ăn gắn bó với bao thế hệ. Vào các phiên chợ cuối tuần, giữa tiếng khèn dìu dặt, nồi thắng cố nghi ngút khói trở thành nơi mọi người quây quần, vừa ăn vừa trò chuyện, trao gửi yêu thương như từ thuở nào.

Người Lô Lô nâng niu những hương vị đặc trưng từ núi rừng: thịt gác bếp, xúc xích hun khói, bánh tam giác mạch. Mỗi miếng thịt, mỗi chiếc bánh không chỉ để dự trữ cho mùa đông dài lạnh giá, mà còn lưu giữ mùi hương của khói bếp, của đá núi và cả những câu chuyện cổ truyền nơi bản làng. Người Dao lại tinh tế với tri thức y học bản địa, chế biến gà hầm thuốc bắc, canh thảo mộc - những món ăn vừa ngon vừa là bài thuốc dưỡng sinh từ thiên nhiên.

Những món xôi ngũ sắc rực rỡ, bánh chưng đen, khâu nhục mềm tan xuất hiện trong dịp lễ hội như lời cầu chúc một năm mới sung túc, hạnh phúc. Mỗi món ăn là một “mảnh ghép” tinh tế, góp phần hoàn thiện bức tranh văn hóa đa sắc màu của cao nguyên đá.

Mới đây, tại xã Đồng Văn, Hội thi “Tinh hoa ẩm thực - Hương vị của đá” đã diễn ra trong không khí náo nức, rộn ràng. Từ sớm tinh mơ, quảng trường trung tâm đã rực rỡ sắc màu trang phục truyền thống. Tiếng cười nói, tiếng mời chào hòa cùng mùi hương thơm lừng của bò vàng Cao nguyên đá nướng than hồng, chân giò tần thuốc bắc, gà xương đen hầm thảo mộc… lan tỏa trong gió lạnh, tạo nên bức tranh vừa sống động vừa ấm áp tình người.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Bí thư Đảng ủy xã Đồng Văn, chia sẻ đầy tự hào: “Chúng tôi tổ chức hội thi này với mong muốn quảng bá những món ăn đặc sắc của địa phương, đồng thời khơi dậy niềm tự hào, ý thức giữ gìn bản sắc trong mỗi người dân. Đây cũng là cơ hội để kết nối ẩm thực với du lịch, biến hương vị truyền thống thành sản phẩm đặc thù, góp phần phát triển kinh tế cộng đồng”.

Sợi dây níu chân du khách

Trong dòng người thưởng thức ẩm thực tại Hội thi “Tinh hoa ẩm thực - Hương vị của đá” ở Đồng Văn, bà Anna, du khách đến từ Đức, không giấu nổi sự thích thú khi cầm trên tay miếng bánh chưng đen nóng hổi. Bà xúc động chia sẻ: “Tôi đã đi nhiều nơi, nhưng ở đây, mọi thứ đều rất khác biệt. Hương vị này dường như chứa đựng cả linh hồn của vùng đất. Mỗi miếng ăn như đưa tôi gần hơn với cuộc sống và văn hóa của người dân nơi đây”.

Nhóm du khách đến từ tỉnh Phú Yên cũng hào hứng không kém. Một thành viên bày tỏ: “Chúng tôi chưa từng được ăn những món như thế này. Mỗi món đều ngon và đẹp mắt, khiến chúng tôi hiểu thêm về phong tục, lối sống của đồng bào vùng cao. Đây sẽ là trải nghiệm khó quên trong hành trình của chúng tôi”.

Ẩm thực Cao nguyên đá Đồng Văn không chỉ làm no lòng người, mà còn là sợi dây níu giữ bước chân du khách. Giữa phố cổ Đồng Văn khi đêm về, tiếng nói cười rộn rã bên những quán nhỏ, mùi cháo ấu tẩu bốc lên thơm ngậy, như một lời mời gọi. Thưởng thức bát cháo nóng hổi trong cái lạnh miền sơn cước, du khách cảm nhận rõ sự ấm áp và tình người nơi cực Bắc Tổ quốc.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Bí thư Đảng ủy xã Đồng Văn khẳng định, địa phương sẽ tiếp tục duy trì các hoạt động quảng bá, hỗ trợ người dân và hợp tác xã nâng cao chất lượng dịch vụ. “Mục tiêu của chúng tôi là để mỗi món ăn không chỉ còn là câu chuyện văn hóa, mà trở thành sản phẩm du lịch độc đáo, góp phần làm giàu quê hương”.

Khi rời Đồng Văn, nhiều du khách vẫn mang theo dư vị nguyên sơ và tinh tế của những món ăn nơi này. Đó không chỉ là vị ngọt thanh của bánh tam giác mạch, vị đậm đà của thịt gác bếp hay hương thơm nồng nàn của khói bếp vùng cao, mà còn là cảm giác được chạm vào một nền văn hóa sống động. Cao nguyên đá không chỉ hiện lên trong ký ức như một vùng đất hùng vĩ, mà còn như một bữa tiệc tinh thần đầy yêu thương, để mỗi lần nhớ lại, lòng người lại rưng rưng, bồi hồi.