Theo tờ Le Monde (Pháp), việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) một cách không chính thức trong doanh nghiệp, còn gọi là “AI ngầm”, đang ngày càng phổ biến tại Pháp, buộc các tổ chức phải thay đổi cách tiếp cận, từ kiểm soát sang khai thác lợi ích của xu hướng này.

Kể từ khi các mô hình ngôn ngữ lớn được phổ biến rộng rãi, AI đã nhanh chóng thâm nhập vào công việc hằng ngày của người lao động, dù không phải lúc nào cũng được doanh nghiệp cho phép. Nhiều nhân viên sử dụng các công cụ AI để soạn thảo email, lập kế hoạch hay đánh giá công việc mà không báo cáo với cấp trên.

Tuy nhiên, việc sử dụng AI “chui” tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là nguy cơ rò rỉ dữ liệu khi người dùng đưa thông tin nội bộ vào các hệ thống bên ngoài. Các chuyên gia pháp lý cảnh báo người lao động có thể phải chịu trách nhiệm cá nhân, thậm chí đối mặt với kỷ luật hoặc sa thải nếu gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Dù vậy, việc cấm hoàn toàn gần như không khả thi. Nhiều nhân viên vẫn tiếp tục sử dụng AI thông qua tài khoản cá nhân hoặc thiết bị không nằm trong hệ thống quản lý của công ty. Một khảo sát năm 2025 cho thấy từ 37% đến 57% người sử dụng AI trong công việc không thông báo với cấp trên.

Trước thực tế này, nhiều doanh nghiệp bắt đầu chuyển hướng, coi AI “ngầm” là cơ hội thay vì chỉ là rủi ro. Theo các chuyên gia, những cách sử dụng tự phát của nhân viên có thể giúp doanh nghiệp nhận diện rõ hơn nhu cầu thực tế và các khâu còn hạn chế trong quy trình làm việc.

Một số doanh nghiệp đã tiến hành khảo sát nội bộ hoặc tổ chức thảo luận để thu thập ý kiến, qua đó phát hiện những nhân sự có kinh nghiệm sử dụng AI. Những người này sau đó được giao vai trò “đầu mối” hoặc “đại sứ AI”, giúp phổ biến kinh nghiệm và hỗ trợ đồng nghiệp tiếp cận công nghệ mới.

Tuy nhiên, cách làm này cũng làm dấy lên lo ngại. Các tổ chức công đoàn cảnh báo vai trò của những “đại sứ AI” còn thiếu rõ ràng, dễ dẫn đến chồng chéo trách nhiệm giữa hướng dẫn sử dụng và giám sát tuân thủ. Ngoài ra, nguy cơ đẩy trách nhiệm pháp lý về phía người lao động cũng được nhắc tới.

Ở góc độ rộng hơn, việc triển khai AI trong môi trường doanh nghiệp vẫn đang nằm trong “vùng xám”, khi các quy định nội bộ còn thiếu cụ thể và đối thoại xã hội chưa đầy đủ. Một số ý kiến cho rằng các doanh nghiệp cần xây dựng khung quản lý rõ ràng hơn, đồng thời tham vấn các tổ chức đại diện người lao động để hạn chế rủi ro.

Theo số liệu thống kê, năm 2024, chỉ khoảng 10% doanh nghiệp tại Pháp có quy mô từ 10 lao động trở lên chính thức áp dụng AI, tăng từ mức 6% năm 2023. Tuy nhiên, tỷ lệ này lên tới 33% đối với các doanh nghiệp lớn, cho thấy AI đang dần trở thành yếu tố quan trọng trong hoạt động sản xuất và kinh doanh.