Theo danh mục thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố thì kể từ 1/7 sẽ có 15 thủ tục hành chính liên quan đến đất đai do cấp tỉnh thực hiện và 4 thủ tục do cấp xã thực hiện.

Với hướng dẫn này, cấp tỉnh sẽ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong nhiều trường hợp đặc biệt như: cấp giấy chứng nhận cho thửa đất có diện tích tăng thêm do điều chỉnh ranh giới; cấp đổi, cấp lại giấy chứng nhận bị mất; thu hồi giấy chứng nhận cấp sai; cấp giấy chứng nhận cho người nhận chuyển nhượng chưa hoàn tất thủ tục trước ngày 1/8/2024; hoặc cấp giấy chứng nhận cho các trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích trước năm 2014...

Ngoài ra, cấp tỉnh còn chịu trách nhiệm với các thủ tục về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, đặc biệt trong các dự án không qua đấu giá hoặc có quy mô đầu tư lớn. Thẩm quyền điều chỉnh các quyết định liên quan đến sai sót về ranh giới, diện tích, hoặc giao khu vực biển để lấn biển cũng thuộc cấp tỉnh.

Cùng đó, các chức năng tách - hợp thửa, đăng ký đất đai lần đầu, giải quyết tranh chấp, cung cấp dữ liệu đất đai, xóa ghi nợ tiền sử dụng đất và đăng ký tài sản gắn liền với đất trong dự án bất động sản… cũng được thực hiện tại cấp tỉnh nhằm đảm bảo tính thống nhất và chính xác cao trong quản lý.

Còn cấp xã sẽ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong các trường hợp như: đăng ký, cấp giấy chứng nhận lần đầu cho tổ chức đang sử dụng đất; cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư hoặc người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài; xác định lại diện tích đất ở đã được cấp giấy chứng nhận trước ngày 1/7/2004; đính chính giấy chứng nhận có sai sót; thu hồi và cấp lại giấy chứng nhận cấp sai.

Về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp xã thực hiện 5 thủ tục gồm: giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá; chuyển hình thức giao/thuê đất; điều chỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất khi có thay đổi về cơ sở pháp lý hoặc ranh giới, diện tích; và giao đất ở không qua đấu giá cho một số nhóm đối tượng ưu tiên như cán bộ công chức, giáo viên, y tế vùng khó khăn, người thường trú tại xã chưa có đất ở.

Theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP của Chính phủ về phân định thẩm quyền giữa chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực đất đai cũng có 4 quy định mới liên quan đến việc cấp sổ đỏ được áp dụng từ 1/7 khi hợp nhất và bỏ cấp huyện. Các chuyên gia khuyến nghị người người dân cần nắm rõ các nội dung này để thực hiện đúng quy trình pháp lý trong lĩnh vực đất đai.

Cụ thể như, tại Điều 5 Nghị định số 151 thì Chủ tịch UBND cấp xã sẽ có thẩm quyền ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam và cộng đồng dân cư.Ngoài ra, UBND cấp xã còn được phân quyền thực hiện các nhiệm vụ như phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; phê duyệt phương án cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất và kinh phí cưỡng chế; quyết định giá đất cụ thể; quyết định giá bán nhà ở tái định cư trên địa bàn.

Đáng chú ý, thủ tục cấp sổ đỏ lần đầu được rút ngắn. Nghị định số 151 quy định, thời gian thực hiện thủ tục đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất, cấp sổ đỏ. Cụ thể, đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất lần đầu là không quá 17 ngày làm việc; cấp giấy chứng nhận lần đầu là không quá 3 ngày làm việc.

So với quy định hiện hành tại khoản 1 Điều 22 Nghị định số 101/2024, thời gian đăng ký có thể lên tới 20 ngày làm việc, trong khi thời gian cấp giấy chứng nhận vẫn giữ nguyên là 3 ngày làm việc.

Như vậy, từ ngày 1/7, thời gian thực hiện các thủ tục đăng ký biến động đất đai, cấp hoặc cấp đổi sổ đỏ dao động từ 1-20 ngày làm việc tùy từng trường hợp cụ thể. Trong đó, các trường hợp chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, góp vốn quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất không quá 8 ngày làm việc.

Việc thay đổi thông tin người sử dụng đất hoặc địa chỉ thửa đất không quá 4 ngày làm việc; đính chính sổ đỏ đã cấp cũng không quá 8 ngày làm việc. Còn chuyển mục đích sử dụng đất là không quá 7 ngày làm việc.

Để tạo thuận lợi, người dân được tự chọn nơi nộp hồ sơ trong cùng tỉnh, thành phố. Quy định này nêu rõ tại khoản 1 Điều 18 Nghị định 151. Người dân có thể lựa chọn nơi nộp hồ sơ đăng ký đất đai tại bất kỳ đơn vị nào trong cùng tỉnh hoặc thành phố, thay vì chỉ được nộp tại nơi có đất như trước đây.

Quy định này áp dụng cho các hồ sơ nêu tại khoản 3 và khoản 4 Điều 21 Nghị định số 101/2024/NĐ-CP, bao gồm hồ sơ đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất lần đầu và hồ sơ đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất.

Đặc biệt, không cần xác nhận đất phù hợp với quy hoạch, không tranh chấp, sử dụng ổn định. Với khoản 4 Điều 18 Nghị định 151/2025 quy định rằng, UBND cấp xã khi thực hiện thủ tục cấp sổ đỏ không cần thực hiện riêng việc xác nhận về sự phù hợp với quy hoạch, không có tranh chấp và đất sử dụng ổn định như trước đây. Việc này sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý và giảm thủ tục hành chính.